Προοίμιο — παράγραφος 1
Πιστεύοντας ότι είναι ευθύνη μας να αντιμετωπίσουμε, από τη σκοπιά των επιστημονικών μας κλάδων, τις πιο επικίνδυνες και καταστροφικές δραστηριότητες του είδους μας, τη βία και τον πόλεμο· αναγνωρίζοντας ότι η επιστήμη είναι προϊόν του ανθρώπινου πολιτισμού και δεν μπορεί να είναι οριστική ή να περιλαμβάνει τα πάντα· και εκφράζοντας την ευγνωμοσύνη μας για την υποστήριξη των αρχών της Σεβίλλης και των εκπροσώπων της ισπανικής UNESCO, εμείς, οι υπογράφοντες επιστήμονες από όλο τον κόσμο και από συναφείς επιστημονικούς κλάδους, συγκεντρωθήκαμε και καταλήξαμε στην ακόλουθη Διακήρυξη για τη Βία. Με αυτήν αμφισβητούμε ορισμένα υποτιθέμενα βιολογικά ευρήματα που έχουν χρησιμοποιηθεί, ακόμη και από κάποιους εκπροσώπους των δικών μας επιστημονικών κλάδων, για να δικαιολογήσουν τη βία και τον πόλεμο. Επειδή αυτά τα υποτιθέμενα ευρήματα έχουν συμβάλει στη δημιουργία κλίματος απαισιοδοξίας στην εποχή μας, θεωρούμε ότι η ανοιχτή και προσεκτικά τεκμηριωμένη απόρριψη αυτών των εσφαλμένων ισχυρισμών μπορεί να συνεισφέρει σημαντικά στο Διεθνές Έτος Ειρήνης.
Προοίμιο — παράγραφος 2
Η κατάχρηση επιστημονικών θεωριών και δεδομένων για τη δικαιολόγηση της βίας και του πολέμου δεν είναι καινούργια· παρατηρείται από την εμφάνιση της σύγχρονης επιστήμης. Για παράδειγμα, η θεωρία της εξέλιξης έχει χρησιμοποιηθεί για να δικαιολογήσει όχι μόνο τον πόλεμο αλλά και τη γενοκτονία, την αποικιοκρατία και την καταπίεση των αδυνάτων.
Προοίμιο — παράγραφος 3
Διατυπώνουμε τη θέση μας με τη μορφή πέντε προτάσεων. Γνωρίζουμε ότι υπάρχουν πολλά άλλα ζητήματα σχετικά με τη βία και τον πόλεμο που θα μπορούσαν να εξεταστούν γόνιμα από τη σκοπιά των επιστημονικών μας κλάδων, αλλά εδώ περιοριζόμαστε σε αυτό που θεωρούμε ένα ιδιαίτερα σημαντικό πρώτο βήμα.
Θέση 1 — παράγραφος 1
ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΕΣΦΑΛΜΕΝΟ να ισχυριζόμαστε ότι έχουμε κληρονομήσει από τους ζωικούς προγόνους μας την τάση να διεξάγουμε πόλεμο. Παρότι οι συγκρούσεις είναι συχνές στα διάφορα είδη ζώων, έχουν αναφερθεί μόνο λίγες περιπτώσεις καταστροφικών συγκρούσεων μεταξύ οργανωμένων ομάδων του ίδιου είδους σε ζώα που ζουν σε φυσικές συνθήκες, και καμία από αυτές δεν περιλαμβάνει τη χρήση εργαλείων ειδικά σχεδιασμένων ως όπλων. Η συνήθης θήρευση άλλων ειδών για τροφή δεν μπορεί να εξισωθεί με τη βία μεταξύ μελών του ίδιου είδους. Ο πόλεμος είναι ένα ιδιαίτερα ανθρώπινο φαινόμενο και δεν απαντάται σε άλλα ζώα.
Θέση 1 — παράγραφος 2
Το γεγονός ότι ο πόλεμος έχει αλλάξει τόσο ριζικά με την πάροδο του χρόνου δείχνει ότι είναι προϊόν του πολιτισμού. Η βιολογική του σύνδεση συνίσταται κυρίως στη γλώσσα, η οποία καθιστά δυνατό τον συντονισμό ομάδων, τη μετάδοση τεχνολογίας και τη χρήση εργαλείων. Ο πόλεμος είναι βιολογικά δυνατός, αλλά δεν είναι αναπόφευκτος, όπως φαίνεται από τις διαφορές στη συχνότητα και τη φύση του σε διαφορετικούς χρόνους και τόπους. Υπάρχουν πολιτισμοί που δεν έχουν διεξαγάγει πόλεμο επί αιώνες και πολιτισμοί που πολεμούσαν συχνά σε ορισμένες περιόδους αλλά όχι σε άλλες.
Θέση 2
ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΕΣΦΑΛΜΕΝΟ να ισχυριζόμαστε ότι ο πόλεμος ή οποιαδήποτε άλλη βίαιη συμπεριφορά είναι γενετικά προγραμματισμένη στην ανθρώπινη φύση. Παρότι τα γονίδια συμμετέχουν σε όλα τα επίπεδα λειτουργίας του νευρικού συστήματος, παρέχουν ένα αναπτυξιακό δυναμικό που μπορεί να πραγματωθεί μόνο σε αλληλεπίδραση με το οικολογικό και κοινωνικό περιβάλλον. Τα άτομα διαφέρουν ως προς την προδιάθεσή τους να επηρεάζονται από τις εμπειρίες τους, αλλά η προσωπικότητά τους διαμορφώνεται από την αλληλεπίδραση της γενετικής τους κληρονομιάς με τις συνθήκες ανατροφής και φροντίδας. Εκτός από σπάνιες παθολογικές καταστάσεις, τα γονίδια δεν δημιουργούν άτομα που να είναι κατ' ανάγκην προδιατεθειμένα στη βία. Ούτε καθορίζουν αναγκαστικά το αντίθετο. Τα γονίδια συμβάλλουν στη διαμόρφωση των δυνατοτήτων συμπεριφοράς μας, αλλά δεν καθορίζουν μόνα τους το αποτέλεσμα.
Θέση 3
ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΕΣΦΑΛΜΕΝΟ να ισχυριζόμαστε ότι κατά την ανθρώπινη εξέλιξη η επιθετική συμπεριφορά ευνοήθηκε από τη φυσική επιλογή περισσότερο από άλλες μορφές συμπεριφοράς. Σε όλα τα καλά μελετημένα είδη, η θέση μέσα στην ομάδα κατακτάται μέσω της ικανότητας συνεργασίας και εκπλήρωσης κοινωνικών λειτουργιών σημαντικών για τη δομή της ομάδας. Η «κυριαρχία» περιλαμβάνει κοινωνικούς δεσμούς και σχέσεις· δεν συνίσταται απλώς στην κατοχή και χρήση ανώτερης σωματικής δύναμης, παρότι μπορεί να περιλαμβάνει επιθετικές συμπεριφορές. Όπου εφαρμόστηκε τεχνητά στα ζώα γενετική επιλογή για επιθετική συμπεριφορά, αυτή οδήγησε γρήγορα σε εξαιρετικά επιθετικά άτομα· αυτό δείχνει ότι στις φυσικές συνθήκες η επιθετικότητα δεν είχε επιλεγεί στον μέγιστο βαθμό. Όταν τέτοια πειραματικά δημιουργημένα υπερεπιθετικά ζώα βρίσκονται μέσα σε μια κοινωνική ομάδα, είτε διαταράσσουν την κοινωνική δομή της είτε εκδιώκονται από αυτήν. Η βία δεν είναι εγγεγραμμένη ούτε στην εξελικτική μας κληρονομιά ούτε στα γονίδιά μας.
Θέση 4
ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΕΣΦΑΛΜΕΝΟ να ισχυριζόμαστε ότι οι άνθρωποι έχουν «βίαιο εγκέφαλο». Παρότι διαθέτουμε νευρικούς μηχανισμούς που μας επιτρέπουν να ενεργούμε βίαια, αυτοί δεν ενεργοποιούνται αυτόματα από εσωτερικά ή εξωτερικά ερεθίσματα. Όπως και στα ανώτερα πρωτεύοντα, και σε αντίθεση με άλλα ζώα, οι ανώτερες νευρικές μας διεργασίες φιλτράρουν αυτά τα ερεθίσματα προτού ενεργήσουμε βάσει αυτών. Ο τρόπος με τον οποίο ενεργούμε διαμορφώνεται από τη μάθηση και την κοινωνικοποίησή μας. Τίποτα στη νευροφυσιολογία μας δεν μας υποχρεώνει να αντιδρούμε βίαια.
Θέση 5
ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΕΣΦΑΛΜΕΝΟ να ισχυριζόμαστε ότι ο πόλεμος προκαλείται από το «ένστικτο» ή από οποιοδήποτε ένα και μοναδικό κίνητρο. Η εμφάνιση του σύγχρονου πολέμου χαρακτηρίζεται από τη μετάβαση από την πρωτοκαθεδρία των συναισθηματικών και κινητήριων παραγόντων, που μερικές φορές αποκαλούνται «ένστικτα», στην πρωτοκαθεδρία των γνωστικών παραγόντων. Ο σύγχρονος πόλεμος περιλαμβάνει τη θεσμική αξιοποίηση προσωπικών χαρακτηριστικών όπως η υπακοή, η υποβλητικότητα και ο ιδεαλισμός, κοινωνικών δεξιοτήτων όπως η γλώσσα, καθώς και ορθολογικών υπολογισμών όπως η εκτίμηση κόστους, ο σχεδιασμός και η επεξεργασία πληροφοριών. Η τεχνολογία του σύγχρονου πολέμου έχει υπερτονίσει χαρακτηριστικά που συνδέονται με τη βία τόσο στην εκπαίδευση των ίδιων των μαχητών όσο και στην προετοιμασία της υποστήριξης του πολέμου από τον γενικό πληθυσμό. Ως αποτέλεσμα αυτής της υπερβολικής έμφασης, αυτά τα χαρακτηριστικά συχνά εκλαμβάνονται λανθασμένα ως αιτίες της διαδικασίας και όχι ως συνέπειές της.
Συμπέρασμα
Συμπεραίνουμε ότι η βιολογία δεν καταδικάζει την ανθρωπότητα στον πόλεμο και ότι η ανθρωπότητα μπορεί να απελευθερωθεί από τα δεσμά της βιολογικής απαισιοδοξίας και να αποκτήσει την αυτοπεποίθηση να αναλάβει τις μετασχηματιστικές προσπάθειες που απαιτούνται κατά το Διεθνές Έτος Ειρήνης και τα επόμενα χρόνια. Παρότι αυτά τα καθήκοντα είναι κυρίως θεσμικά και συλλογικά, στηρίζονται επίσης στη συνείδηση των μεμονωμένων συμμετεχόντων, για τους οποίους η απαισιοδοξία και η αισιοδοξία αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες. Όπως «οι πόλεμοι αρχίζουν στο μυαλό των ανθρώπων», έτσι και η ειρήνη αρχίζει στο μυαλό μας. Το ίδιο είδος που επινόησε τον πόλεμο είναι ικανό να επινοήσει την ειρήνη. Η ευθύνη ανήκει στον καθένα από εμάς.
Τόπος και ημερομηνία
Σεβίλλη, 16 Μαΐου 1986