နိဒါန်း — ပထမစာပိုဒ်
ကျွန်ုပ်တို့၏ သက်ဆိုင်ရာ ပညာရပ်နယ်ပယ်များမှ ရှုမြင်လျက် လူသားမျိုးစိတ်၏ အန္တရာယ်အများဆုံးနှင့် ပျက်စီးမှုအများဆုံးဖြစ်စေသော လုပ်ဆောင်မှုများဖြစ်သည့် အကြမ်းဖက်မှုနှင့် စစ်ပွဲကို ကိုင်တွယ်ဆွေးနွေးရန်မှာ ကျွန်ုပ်တို့၏ တာဝန်ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ သိပ္ပံပညာသည် လူသားယဉ်ကျေးမှု၏ ထုတ်ကုန်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အပြီးသတ် သို့မဟုတ် အရာအားလုံးကို လွှမ်းခြုံသည့် အယူအဆတစ်ခု ဖြစ်၍ မရနိုင်ကြောင်း အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ ဆီဗီးလ်မြို့ အာဏာပိုင်များနှင့် စပိန်နိုင်ငံရှိ ယူနက်စကို ကိုယ်စားလှယ်များ၏ ပံ့ပိုးမှုကိုလည်း ကျေးဇူးတင်ရှိကြသည်။ ထိုသို့ဖြင့် ကမ္ဘာ့ဒေသအသီးသီးနှင့် သက်ဆိုင်ရာ သိပ္ပံပညာရပ်များမှ အောက်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးထားကြသော ပညာရှင်များသည် အတူတကွ တွေ့ဆုံကာ အကြမ်းဖက်မှုဆိုင်ရာ အောက်ပါကြေညာချက်ကို သဘောတူခဲ့ကြသည်။ ဤကြေညာချက်တွင် အကြမ်းဖက်မှုနှင့် စစ်ပွဲကို တရားမျှတကြောင်း ပြဆိုရန် ကျွန်ုပ်တို့၏ ပညာရပ်နယ်ပယ်မှ လူအချို့ပင် အသုံးချခဲ့ကြသော ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ တွေ့ရှိချက်များဟု ဆိုထားသည့် အချက်အချို့ကို မေးခွန်းထုတ်ထားသည်။ ထိုဆိုထားသည့် တွေ့ရှိချက်များသည် ယနေ့ခေတ်၏ အဆိုးမြင်စိတ် ပျံ့နှံ့လာမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သဖြင့် ထိုမမှန်ကန်သော အဆိုများကို ပွင့်လင်းစွာ၊ သေချာစဉ်းစားဆင်ခြင်ကာ ပယ်ချခြင်းသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငြိမ်းချမ်းရေးနှစ်အတွက် အရေးပါသော အထောက်အကူ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ကျွန်ုပ်တို့ တင်ပြကြသည်။
အကြမ်းဖက်မှုနှင့် စစ်ပွဲကို တရားမျှတကြောင်း ပြရန် သိပ္ပံသီအိုရီများနှင့် အချက်အလက်များကို အလွဲသုံးစားပြုခြင်းသည် အသစ်အဆန်း မဟုတ်ပါ။ ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာ စတင်ပေါ်ပေါက်ချိန်မှစ၍ ထိုသို့ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ် သီအိုရီကို စစ်ပွဲကိုသာမက လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု၊ ကိုလိုနီစနစ်နှင့် အားနည်းသူများကို ဖိနှိပ်မှုတို့ကိုပါ တရားမျှတကြောင်း ပြဆိုရန် အသုံးချခဲ့ကြသည်။
ကျွန်ုပ်တို့၏ ရပ်တည်ချက်ကို အဆိုပြုချက် ငါးချက်ဖြင့် ဖော်ပြထားသည်။ အကြမ်းဖက်မှုနှင့် စစ်ပွဲနှင့် ပတ်သက်၍ ကျွန်ုပ်တို့၏ ပညာရပ်နယ်ပယ်များ၏ ရှုထောင့်မှ အကျိုးရှိစွာ ဆွေးနွေးနိုင်သည့် အခြားကိစ္စရပ်များစွာ ရှိနေကြောင်း ကျွန်ုပ်တို့ သိရှိသည်။ သို့သော် ဤနေရာတွင် အလွန်အရေးကြီးသော ပထမခြေလှမ်းတစ်ရပ်ဟု ကျွန်ုပ်တို့ ယူဆသည့် အကြောင်းအရာကိုသာ အဓိကထားသည်။
ပထမအဆိုပြုချက် — ပထမစာပိုဒ်
လူသားတို့သည် တိရစ္ဆာန်ဘိုးဘေးများထံမှ စစ်တိုက်တတ်သည့် ဦးတည်မှုကို အမွေဆက်ခံထားသည်ဟု ဆိုခြင်းမှာ သိပ္ပံနည်းကျ မမှန်ကန်ပါ။ တိရစ္ဆာန်မျိုးစိတ်များတွင် တိုက်ခိုက်မှုများကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် တွေ့ရသော်လည်း သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်၌ နေထိုင်သော မျိုးစိတ်များအနက် မျိုးစိတ်တူ အဖွဲ့အစည်းရှိသော အုပ်စုများအချင်းချင်း ပျက်စီးမှုဖြစ်စေသည့် တိုက်ခိုက်မှုများကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည့် ဖြစ်ရပ်မှာ အနည်းငယ်သာ ရှိသည်။ ထိုဖြစ်ရပ်များအနက် မည်သည့်ဖြစ်ရပ်တွင်မျှ လက်နက်အဖြစ် အသုံးပြုရန် ရည်ရွယ်၍ ပြုလုပ်ထားသော ကိရိယာများကို မသုံးခဲ့ပါ။ အခြားမျိုးစိတ်များကို သားကောင်ဖမ်း၍ အစာအဖြစ် စားသုံးသည့် သာမန်အမူအကျင့်ကို မျိုးစိတ်တူအချင်းချင်း အကြမ်းဖက်မှုနှင့် တစ်ထပ်တည်း မသတ်မှတ်နိုင်ပါ။ စစ်ပွဲသည် လူသားတို့အတွက်သာ ထူးခြားသည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အခြားတိရစ္ဆာန်များတွင် မတွေ့ရပါ။
စစ်ပွဲ၏ သဘောသဘာဝသည် အချိန်ကာလတစ်လျှောက် အလွန်ကြီးမားစွာ ပြောင်းလဲလာခဲ့ခြင်းက စစ်ပွဲသည် ယဉ်ကျေးမှု၏ ထုတ်ကုန်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ပြသသည်။ စစ်ပွဲ၏ ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ ဆက်စပ်မှုမှာ အဓိကအားဖြင့် ဘာသာစကားမှတစ်ဆင့် ဖြစ်ပေါ်သည်။ ဘာသာစကားက အုပ်စုများ၏ လှုပ်ရှားမှုကို ညှိနှိုင်းနိုင်ခြင်း၊ နည်းပညာကို လက်ဆင့်ကမ်းနိုင်ခြင်းနှင့် ကိရိယာများကို အသုံးပြုနိုင်ခြင်းတို့ကို ဖြစ်နိုင်စေသည်။ စစ်ပွဲသည် ဇီဝဗေဒအရ ဖြစ်နိုင်သော်လည်း မလွဲမသွေ ဖြစ်ပွားရမည့်အရာ မဟုတ်ပါ။ အချိန်နှင့် နေရာအလိုက် စစ်ပွဲဖြစ်ပွားမှုနှင့် ၎င်း၏ သဘောသဘာဝ ပြောင်းလဲကွဲပြားနေခြင်းက ဤအချက်ကို ပြသသည်။ ရာစုနှစ်များစွာ စစ်ပွဲမဆင်နွှဲခဲ့သော ယဉ်ကျေးမှုများ ရှိသကဲ့သို့ တချို့ယဉ်ကျေးမှုများသည် အချို့ကာလများတွင် စစ်ပွဲများ မကြာခဏ ဆင်နွှဲခဲ့သော်လည်း အခြားကာလများတွင် မဆင်နွှဲခဲ့ကြပါ။
ဒုတိယအဆိုပြုချက်
စစ်ပွဲ သို့မဟုတ် အခြားမည်သည့် အကြမ်းဖက်အပြုအမူမဆို လူ့သဘာဝထဲသို့ မျိုးရိုးဗီဇများက ကြိုတင်အစီအစဉ်ချထားသည်ဟု ဆိုခြင်းမှာ သိပ္ပံနည်းကျ မမှန်ကန်ပါ။ မျိုးရိုးဗီဇများသည် အာရုံကြောစနစ်၏ လုပ်ဆောင်မှု အဆင့်အားလုံးတွင် ပါဝင်သော်လည်း ၎င်းတို့က ပေးသော ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်နိုင်စွမ်းသည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လူမှုဝန်းကျင်တို့နှင့် အပြန်အလှန် သက်ရောက်မှုရှိမှသာ အမှန်တကယ် ပေါ်ထွက်လာနိုင်သည်။ လူတစ်ဦးချင်းစီသည် မိမိတို့၏ အတွေ့အကြုံများကြောင့် သက်ရောက်ခံရနိုင်မှုတွင် ကွာခြားကြသော်လည်း သူတို့၏ ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးကို သတ်မှတ်ပေးသောအရာမှာ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အမွေဆက်ခံမှုနှင့် ပြုစုပျိုးထောင်မှု အခြေအနေများအကြား အပြန်အလှန် သက်ရောက်မှုဖြစ်သည်။ ရှားပါးသော ရောဂါဆိုင်ရာ အခြေအနေများမှအပ မျိုးရိုးဗီဇများက လူတစ်ဦးကို အကြမ်းဖက်မှုဘက်သို့ မလွဲမသွေ ဦးတည်တတ်သူအဖြစ် မဖန်တီးပါ။ ဆန့်ကျင်ဘက် သဘောထားကိုလည်း မျိုးရိုးဗီဇများက မသတ်မှတ်ပေးပါ။ မျိုးရိုးဗီဇများသည် ကျွန်ုပ်တို့၏ အမူအကျင့်ဆိုင်ရာ စွမ်းရည်များ ဖွံ့ဖြိုးပေါ်ပေါက်ရာတွင် အတူတကွ ပါဝင်သော်လည်း အဆုံးသတ်ရလဒ်ကို ၎င်းတို့တစ်ခုတည်းက မသတ်မှတ်နိုင်ပါ။
တတိယအဆိုပြုချက်
လူသားတို့၏ ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်အတွင်း အခြားအမူအကျင့်များထက် ရန်လိုသော အမူအကျင့်အတွက် ရွေးချယ်မှု ပိုမိုဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုခြင်းမှာ သိပ္ပံနည်းကျ မမှန်ကန်ပါ။ စေ့စပ်စွာ လေ့လာထားသော မျိုးစိတ်အားလုံးတွင် အုပ်စုအတွင်း အဆင့်အတန်းကို ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်မှုနှင့် ထိုအုပ်စု၏ ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် သက်ဆိုင်သော လူမှုရေးလုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ထမ်းဆောင်နိုင်မှုမှတစ်ဆင့် ရရှိကြသည်။ “လွှမ်းမိုးမှု” ဟူသည် လူမှုရေးဆိုင်ရာ နှောင်ကြိုးများနှင့် ပေါင်းသင်းဆက်နွယ်မှုများ ပါဝင်သည့်အရာဖြစ်သည်။ ရန်လိုသော အမူအကျင့်များလည်း ပါဝင်သော်လည်း ပိုမိုကြီးမားသော ကိုယ်ခန္ဓာအင်အားကို ပိုင်ဆိုင်၍ အသုံးပြုခြင်းတစ်ခုတည်းကိုသာ ဆိုလိုခြင်း မဟုတ်ပါ။ တိရစ္ဆာန်များတွင် ရန်လိုသော အမူအကျင့်ကို မျိုးရိုးဗီဇအရ ရွေးချယ်သည့် နည်းလမ်းကို လူလုပ်စမ်းသပ်မှုအဖြစ် အသုံးပြုသောအခါ အလွန်ရန်လိုသော တိရစ္ဆာန်တစ်ကောင်ချင်းစီကို အချိန်တိုအတွင်း ပေါ်ပေါက်စေခဲ့သည်။ ထိုအချက်က သဘာဝအခြေအနေတွင် ရန်လိုမှုကို အမြင့်ဆုံးအတိုင်းအတာအထိ ရွေးချယ်ထားခြင်း မရှိကြောင်း ပြသသည်။ စမ်းသပ်မှုဖြင့် ဖန်တီးထားသော ထိုအလွန်ရန်လိုသည့် တိရစ္ဆာန်များ အုပ်စုအတွင်း ရှိနေသောအခါ အုပ်စု၏ လူမှုရေးဖွဲ့စည်းပုံကို ကမောက်ကမ ဖြစ်စေကြသည် သို့မဟုတ် အုပ်စုက ၎င်းတို့ကို နှင်ထုတ်လိုက်ကြသည်။ အကြမ်းဖက်မှုသည် ကျွန်ုပ်တို့၏ ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်အမွေအနှစ်ထဲတွင်လည်း မရှိ၊ မျိုးရိုးဗီဇများထဲတွင်လည်း မရှိပါ။
စတုတ္ထအဆိုပြုချက်
လူသားတွင် “အကြမ်းဖက်သော ဦးနှောက်” ရှိသည်ဟု ဆိုခြင်းမှာ သိပ္ပံနည်းကျ မမှန်ကန်ပါ။ ကျွန်ုပ်တို့တွင် အကြမ်းဖက်စွာ ပြုမူနိုင်စေသော အာရုံကြောဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်မှုစနစ် ရှိသော်လည်း ထိုစနစ်သည် အတွင်းပိုင်း သို့မဟုတ် ပြင်ပမှ လှုံ့ဆော်ချက်များကြောင့် အလိုအလျောက် အသက်ဝင်လာခြင်း မရှိပါ။ အဆင့်မြင့် မျောက်ဝံများကဲ့သို့ပင်၊ အခြားတိရစ္ဆာန်များနှင့် မတူဘဲ ကျွန်ုပ်တို့၏ အဆင့်မြင့် အာရုံကြောလုပ်ငန်းစဉ်များက ထိုလှုံ့ဆော်ချက်များကို အခြေခံပြီး လုပ်ဆောင်မှုမပြုမီ စစ်ထုတ်ပေးသည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ အပြုအမူသည် အလေ့အကျင့်ဖြင့် ပုံဖော်ခံရမှုနှင့် လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း သင်ယူကြီးပြင်းလာမှုတို့ကြောင့် ပုံဖော်ခံရသည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ အာရုံကြောဇီဝကမ္မစနစ်တွင် အကြမ်းဖက်စွာ တုံ့ပြန်ရမည်ဟု အတင်းအကျပ် တွန်းအားပေးသည့် အရာမရှိပါ။
ပဉ္စမအဆိုပြုချက်
စစ်ပွဲသည် “ပင်ကိုစိတ်” သို့မဟုတ် တစ်ခုတည်းသော စေ့ဆော်မှုတစ်ရပ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည်ဟု ဆိုခြင်းမှာ သိပ္ပံနည်းကျ မမှန်ကန်ပါ။ ခေတ်သစ်စစ်ပွဲ ပေါ်ပေါက်လာမှုသည် တစ်ခါတစ်ရံ “ပင်ကိုစိတ်များ” ဟု ခေါ်ကြသည့် စိတ်ခံစားချက်နှင့် စေ့ဆော်မှုဆိုင်ရာ အချက်များ အဓိကကျခဲ့ရာမှ အသိဉာဏ်ဖြင့် စဉ်းစားသုံးသပ်မှုဆိုင်ရာ အချက်များ အဓိကကျလာသည့် ခရီးစဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ်စစ်ပွဲတွင် အမိန့်နာခံခြင်း၊ အကြံပြုလှုံ့ဆော်မှုများကို လွယ်ကူစွာ လက်ခံတတ်ခြင်းနှင့် စံပြယုံကြည်ချက်ကို အလေးထားခြင်းကဲ့သို့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ၊ ဘာသာစကားကဲ့သို့ လူမှုဆက်ဆံရေး စွမ်းရည်များ၊ ကုန်ကျစရိတ်တွက်ချက်ခြင်း၊ စီမံကိန်းရေးဆွဲခြင်းနှင့် သတင်းအချက်အလက်ကို စီမံဆောင်ရွက်ခြင်းကဲ့သို့ ဆင်ခြင်တုံတရားဆိုင်ရာ စဉ်းစားချက်များကို အဖွဲ့အစည်းအဆင့် အသုံးပြုခြင်း ပါဝင်သည်။ ခေတ်သစ်စစ်ပွဲ၏ နည်းပညာသည် တကယ်တိုက်ပွဲဝင်သူများကို လေ့ကျင့်ပေးရာတွင်သာမက လူထုအတွင်း စစ်ပွဲထောက်ခံမှုရရှိအောင် ပြင်ဆင်ရာတွင်လည်း အကြမ်းဖက်မှုနှင့် ဆက်စပ်သည့် လက္ခဏာများကို အလွန်အကျွံ အားဖြည့်ထားသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုလက္ခဏာများကို လုပ်ငန်းစဉ်၏ အကျိုးဆက်များဟု မမြင်ဘဲ အကြောင်းရင်းများဟု မကြာခဏ မှားယွင်းယူဆကြသည်။
နိဂုံး
ဇီဝဗေဒသည် လူသားတို့ကို စစ်ပွဲဆင်နွှဲရမည့် ကံကြမ္မာဖြင့် ချုပ်နှောင်ထားခြင်း မရှိကြောင်း ကျွန်ုပ်တို့ ကောက်ချက်ချကြသည်။ လူသားတို့သည် ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ အဆိုးမြင်ဝါဒ၏ ချည်နှောင်မှုမှ လွတ်မြောက်နိုင်ပြီး ယခု အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငြိမ်းချမ်းရေးနှစ်နှင့် နောင်လာမည့်နှစ်များတွင် လိုအပ်သည့် ပြောင်းလဲရေးလုပ်ငန်းတာဝန်များကို ယုံကြည်မှုရှိရှိ ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ ထိုတာဝန်များသည် အဓိကအားဖြင့် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာနှင့် စုပေါင်းဆောင်ရွက်ရသည့် ကိစ္စများဖြစ်သော်လည်း အဆိုးမြင်မှုနှင့် အကောင်းမြင်မှုတို့ အရေးကြီးသော အချက်များဖြစ်နေသည့် ပါဝင်ဆောင်ရွက်သူ တစ်ဦးချင်းစီ၏ အသိစိတ်အပေါ်လည်း မူတည်သည်။ “စစ်ပွဲများသည် လူတို့၏ စိတ်ထဲတွင် စတင်သည်” ဆိုသကဲ့သို့ ငြိမ်းချမ်းရေးသည်လည်း ကျွန်ုပ်တို့၏ စိတ်ထဲတွင် စတင်သည်။ စစ်ပွဲကို ဖန်တီးခဲ့သော လူသားမျိုးစိတ်သည် ငြိမ်းချမ်းရေးကိုလည်း ဖန်တီးနိုင်စွမ်း ရှိသည်။ တာဝန်သည် ကျွန်ုပ်တို့ တစ်ဦးချင်းစီအပေါ်တွင် ရှိသည်။
ဆီဗီးလ်မြို့၊ ၁၉၈၆ ခုနှစ် မေလ ၁၆ ရက်